Bij de oudste forten werd het water voor consumptie bewerkt door het te filtreren. Later werd het regenwater door het door een zuiverings- en ontijzeringsinstallatie (1) te pompen, als drinkwater geschikt gemaakt.

De werking van de zuiveringsinstallatie voor de beluchting, ontijzering en zuivering van opgevangen regenwater van het dak verliep als volgt:

Bovenin de installatie vond de beluchting plaats door middel van naar beneden gerichte lamellen, daaronder volgde de verdeling en beluchting door grind. Cokes werd gebruikt voor de ontijzering van onoplosbaar geworden ijzeroxide en turf voor de ontkalking. Als laatste werd zand gebruikt voor restzuivering. Daarna werd het gezuiverde water in de ondergrondse tanks opgeslagen en met behulp van pompen weer naar boven gebracht.

De keuken en de cantine (kantine)

In de keuken stonden drie grote kookketels met daarboven een wasemkap (2), aan de andere zijde was een aanrecht bevestigd aan de muur (3). Een gids vertelde een keer dat de ketels de rangen vertegenwoordigden, één voor de soldaten, één voor de onderofficieren en één voor de officieren. Men zegt ook wel dat in de drie ketels het oudhollandse rats, kuch en bonen werd klaargemaakt.

"Rats, kuch en bonen, is 't soldatendiner
Rats, kuch en bonen, doe daar je maaltje maar mee
Vree is ons streven, vrijheid van grenzen tot strand
Hollandse soldaten leven, voor 't vaderland"
(Lou Bandy)

De vloer van de keuken was van beton met afvoergeulen. Ook de keuken gebruikte het water uit reservoirs die aan het plafond hingen.

De maaltijden werden genuttigd in de gemeenschappelijke kantine (5). Een korporaal had de leiding over de kantine. De wasvrouw, de enige vrouw op het fort, mocht hier onder controle van de fortcommandant, onder meer alcoholhoudende dranken verkopen.

Andere verblijven binnen het hoofdgebouw waren de ziekenzaal met verbandkamer en apotheek en diverse magazijnen voor levensmiddelen en brandstof.

Ieder lokaal werd afzonderlijk met turf of kolen gestookte kachel verwarmd. De verlichting kwam van olielampen die in muurnissen stonden of aan het plafond van een verblijf hingen. Ventilatieroosters onder de ramen zorgden voor de aanvoer van verse lucht en ventilatiekokers in het plafond voor de afvoer ervan. De ventilatieopeningen in de muren waren aan de buitenzijde van metalen kleppen voorzien die automatisch sloten door de luchtdruk van exploderende projectielen (7). Deuren en ramen in de buitenmuur van het hoofdgebouw (keelzijde) gingen naar binnen open (8). Twee centimeter dikke ijzeren deuren en luiken (9) moesten exploderende projectielen tegenhouden. In elke deur en luik was een afsluitbare schietopening. Aan de binnenkant van de deuren konden ijzeren stootblokken (10) worden bevestigd. Deze blokkeerden de deuren volledig.

Zie de indeling van de bomvrije gebouwen op plattegrond model A of model B - vorige pagina - volgende pagina ->